توسعه نوآوری اجتماعی - آزمایشگاه خط مشی و حکمرانی govlab
پروژه توسعه، ارزیابی و توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد و نوآوری‌های اجتماعی
سازمان‌های مردم‌نهاد، گروه‌های داوطلبانه، کسب‌وکارهای اجتماعی و ابتکارهای محلی، بخش مهمی از ظرفیت جامعه برای مواجهه با مسائل پیچیده اجتماعی هستند. این مجموعه‌ها در حوزه‌هایی مانند فقر، آموزش، سلامت، محیط‌زیست، آسیب‌های اجتماعی، توانمندسازی زنان، کودکان، سالمندان، افراد دارای معلولیت، توسعه محلی و حمایت از گروه‌های در معرض آسیب فعالیت می‌کنند؛ اما بسیاری از آن‌ها با چالش‌هایی مانند محدودیت منابع، ضعف ساختارهای مدیریتی، دشواری سنجش اثر، دسترسی محدود به شبکه‌های تخصصی و نبود سازوکارهای پایدار برای معرفی و جلب اعتماد عمومی مواجه‌اند.
پروژه توسعه، ارزیابی و توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد و نوآوری‌های اجتماعی، با هدف تقویت ظرفیت نهادی و افزایش اثربخشی این سازمان‌ها طراحی شده است. این پروژه می‌کوشد میان فعالیت‌های اجتماعی پراکنده، دانش دانشگاهی، نهادهای عمومی، بخش خصوصی، خیرین، متخصصان و شهروندان پیوندی پایدار ایجاد کند تا ایده‌ها و تجربه‌های موفق اجتماعی بتوانند دیده شوند، توسعه یابند و در مقیاس گسترده‌تری اثر بگذارند.
در گام نخست، پروژه بر شناسایی، ثبت و معرفی سازمان‌های مردم‌نهاد و نوآوری‌های اجتماعی تمرکز دارد. ایجاد نقشه و بانک اطلاعاتی از نهادها، پروژه‌ها، حوزه‌های فعالیت، مناطق جغرافیایی، گروه‌های هدف، ظرفیت‌های اجرایی و دستاوردهای اجتماعی، به سیاست‌گذاران، حامیان مالی، پژوهشگران و شهروندان کمک می‌کند تصویری روشن‌تر از زیست‌بوم اجتماعی کشور داشته باشند. این بانک اطلاعاتی می‌تواند زمینه همکاری میان سازمان‌ها، جلوگیری از موازی‌کاری، شناسایی خلأهای خدمت‌رسانی و جهت‌دهی بهتر منابع را فراهم کند.
بخش دوم پروژه به ارزیابی ظرفیت و سنجش اثر اجتماعی اختصاص دارد. بسیاری از سازمان‌های اجتماعی فعالیت‌های ارزشمند و مؤثری انجام می‌دهند، اما ابزارهای لازم برای نشان دادن نتایج و اثر واقعی کار خود را در اختیار ندارند. در این پروژه، چارچوب‌هایی برای ارزیابی توان نهادی، شفافیت، کیفیت حکمرانی، مدل مالی، توان جذب و مدیریت منابع، مشارکت ذی‌نفعان، پایداری فعالیت‌ها و اثر اجتماعی سازمان‌ها طراحی می‌شود. هدف از ارزیابی کمک به سازمان‌ها برای شناخت نقاط قوت، شناسایی محدودیت‌ها و طراحی مسیر رشد و بهبود است.
بخش سوم، توانمندسازی و شتاب‌دهی نوآوری‌های اجتماعی است. سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های اجتماعی می‌توانند از طریق دوره‌های آموزشی، مشاوره تخصصی، منتورینگ، طراحی مدل کسب‌وکار اجتماعی، برنامه‌ریزی راهبردی، مدیریت منابع مالی، جذب مشارکت مردمی، طراحی نظام پایش و ارزیابی، ارتباطات عمومی و استفاده از فناوری، ظرفیت خود را توسعه دهند. این پروژه تلاش می‌کند آموزش و مشاوره را از یک خدمت عمومی و کلی خارج کند و آن را متناسب با مسئله، مرحله رشد و ویژگی‌های هر سازمان ارائه دهد.
در کنار این خدمات، پروژه به توسعه شبکه‌ای از منتورها، ارزیابان، داوطلبان، پژوهشگران، مدیران اجتماعی و حامیان مالی توجه دارد. بسیاری از مسائل سازمان‌های مردم‌نهاد با دسترسی به دانش، تجربه، ارتباطات و همراهی حرفه‌ای حل می‌شوند. ایجاد این شبکه می‌تواند امکان انتقال تجربه، همکاری میان‌بخشی، دسترسی به مشاوره تخصصی و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک را افزایش دهد.
شفافیت و اعتماد عمومی نیز از ارکان اصلی این پروژه است. طراحی داشبوردها و گزارش‌های عمومی از فعالیت‌ها، حوزه‌های اثر، ظرفیت‌ها، نیازها و تجربه‌های موفق سازمان‌های اجتماعی، می‌تواند به افزایش اعتماد شهروندان، خیرین، شرکت‌ها و نهادهای عمومی کمک کند. در همین راستا، گزارش سالانه نوآوری اجتماعی، معرفی تجربه‌های برتر، رویدادهای سالانه و چارچوب‌های نشان‌دهی و اعتباربخشی اجتماعی، بخشی از سازوکارهای پیشنهادی پروژه برای دیده‌شدن و تقویت سازمان‌های مؤثر خواهد بود.
این پروژه در نهایت به دنبال آن است که فعالیت اجتماعی از وضعیت پراکنده، کوتاه‌مدت و وابسته به حمایت‌های مقطعی خارج شود و به یک زیست‌بوم توانمند، شفاف، یادگیرنده و اثرگذار تبدیل گردد. هدف ایجاد بستری است که در آن سازمان‌های اجتماعی بتوانند رشد کنند، اثر خود را نشان دهند، از تجربه یکدیگر یاد بگیرند و در حل مسائل واقعی جامعه نقش پررنگ‌تری ایفا کنند.