پروتکل های همکاری در آزمایشگاه - آزمایشگاه خط مشی و حکمرانی govlab
پروتکل عضویت، وابستگی، دسترسی و همکاری پژوهشی
آزمایشگاه خط‌مشی و حکمرانی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران
آزمایشگاه خط‌مشی و حکمرانی، محیطی پژوهشی، میان‌رشته‌ای و مسئله‌محور است که با هدف تولید دانش سیاستی، توسعه ابزارهای تحلیلی، اجرای پروژه‌های کاربردی و تربیت پژوهشگران فعالیت می‌کند. عضویت یا وابستگی به آزمایشگاه رابطه‌ای فعال، زمان‌مند، مبتنی بر مشارکت علمی، مسئولیت‌پذیری، رعایت محرمانگی و همکاری در پیشبرد مأموریت‌های پژوهشی آزمایشگاه است.
این پروتکل، ضوابط ورود، استمرار همکاری، استفاده از امکانات، دسترسی به داده‌ها، حضور فیزیکی، مشارکت در فعالیت‌های علمی و نحوه خاتمه وابستگی را تعیین می‌کند.
ماده ۱. دامنه شمول
این پروتکل شامل همه افرادی است که با هر یک از عناوین زیر با آزمایشگاه همکاری دارند:
۱. کارآموز پژوهشی
۲. دستیار پژوهشی
۳. پژوهشگر وابسته
۴. استاد مدعو
۵. مشاور
۶. اعضای هیئت علمی، مدیران پروژه، پژوهش‌یاران و همکاران اجرایی که به امکانات، داده‌ها یا فضای کاری آزمایشگاه دسترسی دارند.
ماده ۲. اصول بنیادین همکاری
همه اعضا و همکاران آزمایشگاه موظف‌اند همکاری خود را بر پایه اصول زیر تنظیم کنند:
- مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی در برابر وظایف پذیرفته‌شده؛
- صداقت علمی، دقت روش‌شناختی و پرهیز از هرگونه جعل، تحریف یا پنهان‌سازی داده؛
- احترام به محرمانگی داده‌ها، اسناد، گفت‌وگوها و پروژه‌ها؛
- رعایت مالکیت فکری آزمایشگاه، دانشگاه تهران، نهادهای کارفرما و اعضای پروژه؛
- رعایت نظم جمعی، احترام حرفه‌ای و همکاری میان‌رشته‌ای؛
- پرهیز از استفاده شخصی، تجاری یا سیاسی از داده‌ها، نام آزمایشگاه و دستاوردهای پروژه‌ها؛
- تعهد به یادگیری مستمر، ارائه منظم پیشرفت کار و مشارکت در فضای علمی آزمایشگاه.
ماده ۳. تمایز میان عضویت، وابستگی و همکاری پروژه‌ای
۱. عضویت سازمانی شامل اعضای رسمی ساختار آزمایشگاه، مدیران، معاونت‌ها، اعضای هیئت علمی و نیروهای دارای حکم یا قرارداد رسمی است.
۲. وابستگی پژوهشی، عنوانی زمان‌مند و مبتنی بر عملکرد است که به افراد واجد صلاحیت علمی و حرفه‌ای اعطا می‌شود تا در پروژه‌ها، تولید دانش، نشست‌ها و فعالیت‌های آزمایشگاه مشارکت کنند.
۳. همکاری پروژه‌ای، صرفاً ناظر به مشارکت فرد در یک پروژه مشخص است و لزوماً به معنای برخورداری از عنوان پژوهشگر وابسته، دسترسی مستمر به فضای کاری یا استفاده از نام آزمایشگاه نیست.
۴. وابستگی پژوهشی به‌خودی‌خود رابطه استخدامی، حق دریافت دستمزد، حق نمایندگی دانشگاه یا حق دسترسی نامحدود به امکانات آزمایشگاه ایجاد نمی‌کند.
ماده ۴. مسیرهای همکاری و شرایط اولیه
| عنوان همکاری | مدت اولیه | شرط ورود | حداقل تعهد |
|---|---|---|---|
| کارآموز پژوهشی | سه ماه | رزومه، نامه انگیزشی، مصاحبه و پذیرش در یک پروژه یا برنامه آموزشی | ۸ ساعت همکاری در هفته |
| دستیار پژوهشی | شش ماه یا مدت پروژه | پذیرش توسط مدیر پروژه و تأیید معاونت علمی | مطابق قرارداد یا برنامه پروژه |
| پژوهشگر وابسته | شش ماه، قابل تمدید | سوابق علمی یا حرفه‌ای مرتبط، طرح همکاری و پذیرش توسط آزمایشگاه | ۲۴ ساعت همکاری داوطلبانه در ماه |
| استاد مدعو | یک نیم‌سال یا مدت پروژه | دعوت رسمی و توافق بر خروجی علمی یا آموزشی | ارائه دست‌کم یک نشست یا مشارکت علمی مشخص |
| مشاور | مدت پروژه یا توافق | تخصص مرتبط و توافق کتبی بر دامنه خدمات | تحویل خروجی توافق‌شده |
تبصره ۱. پذیرش نهایی پژوهشگر وابسته پس از یک دوره آزمایشی سه‌ماهه انجام می‌شود.
تبصره ۲. افراد دارای قرارداد مالی یا پژوهشی با آزمایشگاه، دانشگاه یا کارفرمای پروژه، تابع مفاد قرارداد خود هستند؛ با این حال، همه ضوابط محرمانگی، استفاده از داده و حضور در فعالیت‌های علمی شامل آنان نیز خواهد بود.
تبصره ۳. عنوان پژوهشگر وابسته تنها به افرادی اعطا می‌شود که علاوه بر صلاحیت علمی، مشارکت واقعی و مستمر در فعالیت‌های آزمایشگاه داشته باشند.
ماده ۵. فرآیند پذیرش و اعطای وابستگی
فرآیند ورود به آزمایشگاه شامل مراحل زیر است:
۱. دریافت رزومه، نامه انگیزشی و شرح مختصر علایق و توانمندی‌های پژوهشی؛
۲. بررسی اولیه توسط معاونت علمی یا مدیر پروژه مرتبط؛
۳. گفت‌وگوی تخصصی برای تعیین تناسب فرد با حوزه‌ها و نیازهای آزمایشگاه؛
۴. تعیین پروژه، هسته موضوعی یا برنامه آموزشی محل همکاری فرد؛
۵. امضای تعهدنامه محرمانگی، آیین‌نامه استفاده از امکانات و فرم تعارض منافع؛
۶. ثبت فرد در سامانه همکاری و دسترسی آزمایشگاه؛
۷. صدور دسترسی مرحله‌ای به فضای فیزیکی، رایانه‌ها، داده‌ها و مخازن پژوهشی؛
۸. ارزیابی پایان دوره آزمایشی و صدور یا تمدید حکم وابستگی.
ماده ۶. تعهد زمانی برای حفظ وابستگی پژوهشی
۱. هر پژوهشگر وابسته غیرقراردادی، برای برخورداری از عنوان وابستگی و دسترسی به امکانات آزمایشگاه، موظف است حداقل ۲۴ ساعت همکاری داوطلبانه در ماه داشته باشد.
۲. این همکاری می‌تواند شامل فعالیت‌های زیر باشد:
- مشارکت در پروژه‌های پژوهشی؛
- پاک‌سازی، مستندسازی یا تحلیل داده؛
- تهیه گزارش سیاستی، یادداشت تحلیلی، مرور ادبیات یا گزارش فنی؛
- مشارکت در طراحی مدل، داشبورد، پرسش‌نامه، ابزار پژوهشی یا سامانه داده؛
- همکاری در برگزاری نشست‌ها، دوره‌ها، رویدادها و جلسات علمی؛
- راهنمایی پژوهش‌یاران یا کارآموزان در چارچوب پروژه؛
- تولید محتوا، مستندسازی یا آماده‌سازی خروجی‌های عمومی آزمایشگاه.
۳. ساعات همکاری باید در سامانه ثبت همکاری یا فرم ماهانه ثبت شده و به تأیید مدیر پروژه یا مسئول مستقیم فرد برسد.
۴. عدم تحقق حداقل تعهد زمانی در دو ماه متوالی، موجب بازبینی وضعیت وابستگی و در صورت تداوم، تعلیق عنوان وابستگی و دسترسی به امکانات خواهد شد.
۵. ساعت همکاری داوطلبانه نباید جایگزین نیروی انسانی مورد نیاز در پروژه‌های دارای بودجه و قرارداد شود. در پروژه‌های دارای ردیف مالی، وظایف اصلی و مستمر باید تا حد امکان در قالب قرارداد یا حق‌الزحمه شفاف تعریف شوند.
ماده ۷. نشست هفتگی پیشرفت پروژه
۱. آزمایشگاه به‌صورت هفتگی نشست پیشرفت پروژه برگزار می‌کند. حضور همه کارآموزان، دستیاران پژوهشی، پژوهشگران وابسته فعال و اعضای پروژه‌ها در این نشست الزامی است.
۲. هر عضو وابسته باید دست‌کم در ۷۵ درصد نشست‌های هفتگی هر دوره سه‌ماهه حضور داشته باشد.
۳. هر پژوهشگر وابسته یا دستیار پژوهشی موظف است دست‌کم هر شش هفته یک‌بار، یا در پایان هر مرحله اصلی پروژه، گزارشی از پیشرفت کار خود ارائه کند.
۴. گزارش پیشرفت باید به‌طور خلاصه شامل موارد زیر باشد:
- مسئله یا پرسش اصلی فعالیت؛
- داده‌ها، منابع یا ادبیات استفاده‌شده؛
- روش انجام کار؛
- خروجی‌های تولیدشده؛
- مشکلات، محدودیت‌ها و نیازهای تصمیم‌گیری؛
- برنامه دو هفته آینده.
۵. غیبت بدون اطلاع قبلی در سه نشست متوالی یا پنج نشست در یک دوره سه‌ماهه، موجب اخطار و بازبینی دسترسی فرد خواهد شد.
۶. نشست هفتگی صرفاً جلسه گزارش‌دهی نیست؛ بلکه محل یادگیری جمعی، نقد روش، هماهنگی پروژه‌ها، انتقال تجربه و پیشگیری از موازی‌کاری است.
ماده ۸. استفاده از رایانه ihd پژوهشی آزمایشگاه
۱. پنج رایانه آزمایشگاه دارایی عمومی و پژوهشی دانشگاه تهران هستند و استفاده از آن‌ها صرفاً برای فعالیت‌های مصوب آزمایشگاه مجاز است.
۲. پیشنهاد می‌شود رایانه‌ها به‌صورت زیر تخصیص یابند:
| گروه رایانه | برچسب | کاربری |
| رایانه‌های داده محدود و محرمانه | A | تحلیل داده‌های دارای محدودیت دسترسی، داده‌های فردی، داده‌های پروژه‌های کارفرمایی و اسناد حساس |
| رایانه‌های پژوهشی اشتراکی | B | تحلیل داده‌های عمومی و داخلی، نگارش گزارش، کدنویسی، مرور ادبیات و فعالیت‌های روزمره پژوهشی |
| رایانه ارائه و همکاری عمومی | C | جلسات، ارائه‌ها، نمایش داشبوردها، آموزش‌ها و امور اجرایی غیرمحرمانه |
۳. تخصیص هر رایانه، نوع دسترسی و اولویت استفاده از آن توسط معاونت فنی و با هماهنگی مدیر پروژه تعیین می‌شود.
۴. استفاده از رایانه‌ها باید از طریق سامانه رزرو یا دفتر ثبت استفاده انجام شود. هر کاربر موظف است زمان ورود، زمان خروج، شماره رایانه و پروژه مرتبط را ثبت کند.
۵. هر کاربر تنها با حساب کاربری اختصاصی خود مجاز به ورود به سامانه‌ها و رایانه‌ها است. استفاده از حساب مشترک، در اختیار گذاشتن رمز عبور یا ورود با حساب کاربر دیگر ممنوع است.
۶. نصب یا حذف نرم‌افزار، تغییر تنظیمات سیستم، اتصال تجهیزات ناشناس، نصب افزونه مرورگر، تغییر ساختار فایل‌ها یا دسترسی به تنظیمات شبکه فقط با تأیید معاونت فنی مجاز است.
۷. ذخیره داده‌های پژوهشی بر روی دسکتاپ، حافظه شخصی، فلش، هارد اکسترنال یا فضای ابری شخصی ممنوع است؛ مگر با مجوز مکتوب معاونت فنی و مدیر پروژه.
۸. در پایان هر نوبت استفاده، کاربر موظف است فایل‌های خود را در مخزن تعیین‌شده ذخیره، از همه حساب‌ها خارج و صفحه نمایش را قفل یا خاموش کند.
۹. استفاده شخصی، بازی، دانلود غیرمجاز، استفاده از نرم‌افزارهای بدون مجوز، فعالیت تجاری، استخراج رمزارز و هر نوع بهره‌برداری خارج از مأموریت پژوهشی آزمایشگاه ممنوع است.
ماده ۹. ضوابط حضور، تردد و استفاده از فضای آزمایشگاه
۱. ورود و استفاده از فضای آزمایشگاه فقط برای اعضا و همکاران ثبت‌شده مجاز است.
۲. تردد در ساعات کاری اعلام‌شده آزمایشگاه آزاد است. حضور خارج از این ساعات منوط به هماهنگی قبلی با معاونت اجرایی یا مسئول فضا خواهد بود.
۳. ورود مهمان، همکار بیرونی یا دانشجو به فضای کاری آزمایشگاه باید با اطلاع مسئول مربوطه و ثبت مشخصات در دفتر ورود و خروج انجام شود.
۴. ورود افراد غیرعضو به محل رایانه‌های داده محدود یا اسناد محرمانه، بدون حضور مسئول مجاز ممنوع است.
۵. تکثیر کلید، واگذاری کارت ورود، بازگذاشتن درِ فضای کاری، خروج اسناد یا تجهیزات بدون ثبت و انتقال تجهیزات بین اتاق‌ها بدون هماهنگی ممنوع است.
۶. عکاسی یا فیلم‌برداری از مانیتورها، تخته‌ها، اسناد، جلسات یا فضای داده‌ای آزمایشگاه، بدون اجازه مدیر پروژه یا معاونت اجرایی ممنوع است.
۷. هر عضو موظف است هنگام ترک فضا، میز کار خود را مرتب کرده، اسناد را در محل امن قرار دهد و از باقی‌نماندن اطلاعات محرمانه بر روی صفحه نمایش یا تخته اطمینان حاصل کند.
ماده ۱۰. طبقه‌بندی داده‌ها و محرمانگی
داده‌ها و اسناد آزمایشگاه از نظر سطح دسترسی به چهار گروه تقسیم می‌شوند:
الف. داده‌های عمومی
داده‌ها، گزارش‌ها و منابعی که به‌صورت عمومی منتشر شده‌اند و محدودیت خاصی برای استفاده از آن‌ها وجود ندارد.
ب. داده‌های داخلی
اسناد، یادداشت‌ها، گزارش‌های اولیه، طرح‌ها و اطلاعاتی که برای استفاده داخلی آزمایشگاه تولید شده‌اند اما شامل داده‌های حساس نیستند.
ج. داده‌های محدود
داده‌های پروژه‌های کارفرمایی، داده‌های دارای مجوز، اطلاعات سازمانی، داده‌های خام پژوهشی یا داده‌هایی که انتشار آن‌ها نیازمند تأیید مدیر پروژه یا صاحب داده است.
د. داده‌های محرمانه و حساس
داده‌های دارای شناسه فردی، اطلاعات مالی، سازمانی، سلامت، مکان، رفتار، پرونده‌های اداری، داده‌های امنیتی یا هر داده‌ای که افشای آن می‌تواند به اشخاص، سازمان‌ها، پروژه‌ها یا اعتبار دانشگاه آسیب وارد کند.
ماده ۱۱. قواعد استفاده از داده‌ها
۱. دسترسی به داده‌های محدود و محرمانه صرفاً بر اساس اصل حداقل دسترسی اعطا می‌شود؛ یعنی هر فرد فقط به میزانی از داده دسترسی دارد که برای انجام وظیفه مشخص او ضروری است.
۲. داده‌های محدود و محرمانه فقط باید در محل‌ها، رایانه‌ها، مخازن و حساب‌های مورد تأیید آزمایشگاه نگهداری و پردازش شوند.
۳. انتقال داده‌های محدود یا محرمانه از طریق پیام‌رسان‌های شخصی، ایمیل شخصی، فلش، هارد شخصی، فضای ابری عمومی یا حساب‌های شخصی ممنوع است.
۴. بارگذاری هر نوع داده داخلی، محدود یا محرمانه در ابزارهای هوش مصنوعی عمومی، سامانه‌های برخط خارجی یا چت‌بات‌های عمومی، بدون مجوز صریح مدیر پروژه و معاونت فنی ممنوع است.
۵. استفاده از داده برای پروژه، مقاله، پایان‌نامه، ارائه، گزارش یا همکاری خارج از چارچوب مصوب آزمایشگاه، تنها با تأیید کتبی مدیر پروژه و رعایت حقوق کارفرما و دانشگاه امکان‌پذیر است.
۶. اعضا حق ندارند داده‌های دارای شناسه فردی را بازشناسایی کنند یا با اتصال مجموعه‌داده‌ها، هویت افراد را آشکار سازند؛ مگر در مواردی که انجام این کار صراحتاً بخشی از مأموریت قانونی و مصوب پروژه باشد.
۷. هرگونه مفقودی داده، دسترسی غیرمجاز، مشاهده مشکوک، انتقال اشتباه فایل یا احتمال افشای اطلاعات باید فوراً و حداکثر ظرف دو ساعت به معاونت فنی و مدیر پروژه گزارش شود.
۸. با خاتمه همکاری، همه نسخه‌های داده، فایل‌ها، اسناد و دسترسی‌های فرد باید بازگردانده، حذف یا تحویل مخزن رسمی آزمایشگاه شود.
ماده ۱۲. مالکیت فکری، نام آزمایشگاه و انتشار خروجی‌ها
۱. استفاده از نام «آزمایشگاه خط‌مشی و حکمرانی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران» در مقاله، گزارش، رزومه، ارائه، شبکه‌های اجتماعی، قراردادها یا مکاتبات رسمی، منوط به وجود همکاری واقعی و تأیید مدیر پروژه یا معاونت علمی است.
۲. عنوان پژوهشگر وابسته فقط در مدت اعتبار وابستگی قابل استفاده است.
۳. ترتیب نویسندگان، تقدیرها، نام آزمایشگاه و نحوه انتشار خروجی‌ها باید بر اساس میزان مشارکت واقعی، قواعد اخلاق پژوهش و توافق مکتوب اعضای پروژه تعیین شود.
۴. هیچ فردی حق ندارد خروجی، داده، گزارش، کد، مدل، داشبورد یا ابزار تولیدشده در آزمایشگاه را به نام خود ثبت، منتشر، واگذار یا تجاری‌سازی کند؛ مگر با مجوز رسمی دانشگاه، آزمایشگاه و صاحبان حقوق پروژه.
۵. انتشار عمومی گزارش‌ها، داده‌ها، یافته‌ها یا نتایج پروژه‌های کارفرمایی تنها پس از طی فرآیند تأیید علمی، فنی و حقوقی پروژه امکان‌پذیر است.
ماده ۱۳. ارزیابی، تمدید و خاتمه وابستگی
۱. وضعیت هر پژوهشگر وابسته در پایان هر شش ماه بر اساس معیارهای زیر ارزیابی می‌شود:
- تحقق تعهد زمانی؛
- حضور و مشارکت در نشست‌های هفتگی؛
- کیفیت و استمرار خروجی‌های پژوهشی؛
- رعایت محرمانگی و ضوابط فنی؛
- همکاری حرفه‌ای با تیم؛
- مسئولیت‌پذیری در برابر وظایف محول‌شده.
۲. تمدید وابستگی منوط به تأیید معاونت علمی، مدیر پروژه و رئیس آزمایشگاه یا نماینده معرفی‌شده از سوی ایشان است.
۳. وابستگی در موارد زیر خاتمه می‌یابد:
- پایان مدت اعتبار وابستگی بدون تمدید؛
- درخواست کتبی فرد؛
- عدم تحقق تعهد زمانی و علمی؛
- غیبت مستمر از فعالیت‌ها و نشست‌ها؛
- نقض محرمانگی، تخلف علمی یا سوءاستفاده از نام آزمایشگاه؛
- رفتار حرفه‌ای نامتناسب با محیط دانشگاهی و پژوهشی؛
- خاتمه پروژه یا تغییر نیازهای عملیاتی آزمایشگاه.
ماده ۱۴. ضمانت اجرا
۱. در تخلفات عادی یا قابل اصلاح، اقدامات به‌ترتیب زیر انجام می‌شود:
- تذکر شفاهی؛
- اخطار کتبی؛
- محدودسازی موقت دسترسی به رایانه‌ها، داده‌ها یا فضای کاری؛
- تعلیق وابستگی؛
- لغو وابستگی.
۲. در موارد جدی مانند افشای داده، انتقال غیرمجاز فایل، استفاده نادرست از نام آزمایشگاه، جعل یا تحریف پژوهشی، تخریب تجهیزات یا دسترسی غیرمجاز به سامانه‌ها، دسترسی فرد بلافاصله تعلیق و موضوع برای بررسی به رئیس آزمایشگاه و مراجع دانشگاهی ارجاع می‌شود.
ماده ۱۵. مسئولیت‌های اجرایی
۱. رئیس آزمایشگاه: تصویب نهایی وابستگی‌ها، تصمیم‌گیری درباره موارد حساس و نظارت عالی بر اجرای پروتکل.
۲. معاونت علمی: ارزیابی صلاحیت پژوهشی، تعیین مسیر رشد اعضا، پایش کیفیت خروجی‌ها و تأیید تمدید وابستگی.
۳. معاونت اجرایی: ثبت اعضا، کنترل حضور و تردد، مدیریت فضای فیزیکی، نگهداری اسناد اداری و هماهنگی نشست‌های هفتگی.
۴. معاونت فنی: تعیین سطح دسترسی، مدیریت رایانه‌ها، حساب‌های کاربری، مخازن داده، پشتیبان‌گیری، امنیت فنی و ثبت رخدادهای دسترسی.
۵. مدیر پروژه: تعریف وظایف، تأیید ساعت همکاری، ارزیابی پیشرفت، کنترل کیفیت خروجی و اعلام نیازهای دسترسی اعضای پروژه.
ماده ۱۶. لازم‌الاجرا بودن
این پروتکل از تاریخ تصویب توسط آزمایشگاه لازم‌الاجرا است. همه اعضا و همکاران پیش از دریافت هر نوع دسترسی فیزیکی، دیجیتال یا داده‌ای، موظف به مطالعه، پذیرش و امضای تعهدنامه مربوط به آن هستند.